TERAPIA RĘKI

Celem terapii ręki jest rozwijanie sprawności ruchowej dłoni. Podczas zajęć dziecko doskonali umiejętność poprawnego chwytu, usprawnia precyzyjne ruchy dłoni i palców oraz rozwija koordynację wzrokowo – ruchową.

Terapia przeznaczona jest dla dzieci mających trudności z opanowaniem czynności samoobsługowych, co zauważone może zostać w przedszkolu (dziecko nie nadąża za rówieśnikami podczas ubierania butów, kurtki itp.) oraz dla dzieci, które niechętnie rysują i piszą, a przy tym szybko meczą się podczas wykonywania zadań grafomotorycznych. Trudności te nierzadko zauważane są dopiero w zerówce i w szkole.

Dzieci z zaburzeniami motoryki małej piszą nieczytelnie, nie nadążają za klasą. Litery mogą mieć różne nachylenie, zmienny, niedokończony kształt. Zdarza się opuszczanie liter, a niekiedy całych słów. Trudnościom często towarzyszy nieprawidłowy chwyt narzędzia pisarskiego, zbyt mocny lub zbyt słaby nacisk na kartkę. Podczas siedzenia, dzieci z trudnościami w pisaniu często przyjmują nieprawidłowe pozycje, na przykład nadmiernie pochylają się nad zeszytem, „leżąc na ławce”, podpierają głowę, bujają się na krześle.

Trudności grafomotoryczne można przewidzieć, obserwując rozwój dziecka od najmłodszych lat. Niepokoić rodziców powinna wyraźna niechęć do czynności samoobsługowych i manualnych, problemy z posługiwaniem się prostymi narzędziami, ogólna nieporadność ruchowa. Niestety, rodzice często nieświadomie, widząc powolność i „niezdarność” dziecka wyręczają je we wszystkich czynnościach, nie dając mu przez to szansy na usprawnianie ręki i palców. Rozwój motoryki małej blokowany jest na przykład przez kupowanie dziecku butów zapinanych na rzepy, w efekcie dziecko nie ćwiczy umiejętności zawiązywania sznurowadeł. Swetry, bluzy i kurtki z zamkami błyskawicznymi (oraz rzepami) nie ćwiczą umiejętności zapinania guzików. Niedoceniane są nawet proste czynności związane z samoobsługą,  dotyczące ubierania się. Rodzic woli założyć dziecku kurtkę i buty, bo „będzie szybciej”. Tymczasem, czynności samoobsługowe, przez to, że wykonywane są kilka razy dziennie, pełnią rolę podstawowych ćwiczeń, przygotowujących dziecko do nauki pisania. Na przykład podczas wiązania butów, czy też  zapinania guzików, ćwiczone są palce odpowiedzialne za  prawidłowy chwyt pisarski (głównie palec wskazujący i kciuk).

Działania podejmowane w przedszkolu lub w szkole, które mają na celu pomóc dziecku z osłabioną motoryką małą, ograniczają się do stosowania nakładek,  ćwiczących prawidłowy chwyt pisarski oraz do stosowania ćwiczeń grafomotorycznych, których dzieci nie lubią. W efekcie pojawiają się negatywne emocje, blokujące motywację. Tymczasem problemy dotyczące motoryki małej często są wynikiem głębszych zaburzeń. Ręka nie jest bowiem narządem autonomicznym i dlatego jeżeli chcemy rozwijać sprawność  manualną dziecka, nie możemy robić tego w oderwaniu od całego organizmu. Warunkiem skutecznych działań jest podejście holistyczne.

 W rozwoju dziecka najpierw doskonali się motoryka duża. Jeżeli dziecko nie będzie miało mocnych mięśni tułowia i ramion, wówczas zabraknie bazy dla usprawniania przedramion, odpowiedzialnych  za precyzyjne ruchy dłoni.

Dzieci o nieprawidłowym napięciu mięśniowym, z niewygaszonymi odruchami, nie potrafią utrzymać właściwej pozycji podczas pisania.  Terapia ręki obejmuje więc pracę nad stabilizacją tułowia, integracją odruchów, a następnie nad poprawą ruchów w zakresie obręczy barkowej, przedramion i nadgarstków. Ręka musi prawidłowo odbierać bodźce dotykowe (m.in. czucie narzędzia pisarskiego), dlatego w terapii stosowana jest też stymulacja dotykowa.

Ponieważ sprawność ręki zależy od różnych czynników, warunkiem rozpoczęcia terapii powinno być uzyskanie przez terapeutę informacji o rozwoju psychomotorycznym dziecka. Dlatego też, za pomocą prostych prób i testów, sprawdzona zostanie motoryka oraz aktywność odruchów pierwotnych. Przeprowadzony zostanie także wywiad z rodzicem (opiekunem). Na podstawie uzyskanych informacji terapeuta przygotuje odpowiednie zestawy ćwiczeń.

Ćwiczenia i zadania pojawiające się na terapii ręki oparte są na zabawie. Dzieci, usprawniając motorykę dużą, ćwiczą jednocześnie ruchy precyzyjne. Podczas zajęć wykorzystywane są różnego rodzaju rekwizyty, zabawki i materiały plastyczne. A ponieważ każde dziecko jest inne i nie lubi monotonii, scenariusze zajęć nie powtarzają się.